حسن حسين زاده شانه چى
130
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
از ديگر شخصيتهاى شيعى كه در اين دوران فعاليتهاى سياسى گستردهاى داشته و به مقام وزارت دست يافت ، ابو عبد اللّه احمد بن حسن بريدى ( م 332 ق ) بود . خانوادهء او از خاندانهاى متنفذ سياسى در اين دوران به شمار مىرفت و پدرش از كارمندان دولتى در بصره بود . بريديان مدتها در جنوب عراق و خوزستان ، در كارهاى حكومتى اشتغال داشتند و در دوران وزارت على بن مقله ( 316 - 318 ق ) كارشان بالا گرفت و قدرت سياسى زيادى يافتند و پيشرفت زيادى نمودند تا به تدريج به مقام وزارت دست پيدا كردند . در سال 327 ق ، ابو عبد اللّه بريدى از جانب خليفه الراضى باللّه ( م 329 ق ) به وزارت گمارده شد ؛ اما در اين منصب دوامى نيافت و يك سال بعد بر كنار گرديد . « 1 » اين زمان دوران پرآشوب و فتنهاى بود كه همهء اميران دربارى ، باتوجه به ضعف خليفهء عباسى ، در ادارهء امور بر سر دست يافتن به قدرت بيشتر تلاش مىكردند و باهم رقابت مىنمودند ، از اينرو ابو عبد اللّه بريدى نيز ، طى مدت كوتاه وزارتش ، پيوسته به نزاع با رقيبان سياسى خود بر سر دستيابى به مقام امير الامرايى مشغول بود . « 2 » ابو عبد اللّه بريدى پس از بركنارى از وزارت نيز فعاليتهاى سياسى خود را دنبال كرد . او كه درپى كسب مقام قبلى خود بود . با سپاهى به بغداد يورش آورده ، آن را تصرف كرد ؛ ولى به سبب شورش سپاهيانش ناچار به ترك شهر گرديد « 3 » . اين وضعيت تا سال 329 ق ادامه داشت تا اينكه او در اين سال با حمايت محمد بن رائق ، امير الامراء ، بار ديگر وزارت خليفه الراضى را به دست گرفت ، ولى اين وزارت او نيز ديرى نپاييد ؛ « 4 » زيرا اينك او با رقيبان سياسى جديدى يعنى
--> ( 1 ) . ابن اثير ، همان ، ص 354 . ( 2 ) . ر . ك : همان . ( 3 ) . ابن اثير ، همان ، ص 371 . ( 4 ) . همان ، ص 390 .